Dieta trzustkowa – jadłospis tygodniowy, przepisy i tabela

Dieta trzustkowa to dieta lekkostrawna, z ograniczeniem tłuszczu i błonnika, której zadaniem jest odciążenie trzustki w trawieniu. Stosuje się ją przy ostrym i przewlekłym zapaleniu trzustki oraz po przebytym zaostrzeniu. W praktyce oznacza to: 4–6 małych posiłków dziennie, gotowanie na parze, w wodzie, duszenie i pieczenie zamiast smażenia, białko na poziomie 1–1,5 g na kilogram masy ciała, węglowodany z produktów ubogich w błonnik i tłuszcz dobierany do tolerancji (przy biegunce tłuszczowej mniej, przy wsparciu enzymami można go zwiększyć). Poniżej znajdziesz listę produktów dozwolonych i zakazanych, tabelę „co można jeść”, przepisy, gotowe zupy dla chorej trzustki oraz jadłospis na cały tydzień do pobrania.

Najważniejsze wnioski – dieta trzustkowa

Dieta trzustkowa opiera się na trzech filarach: lekkostrawność, ograniczenie tłuszczu i ograniczenie błonnika.

• Podstawa to dieta lekkostrawna z obniżoną zawartością błonnika i tłuszczu dobieranego do tolerancji — tłuszcz może sięgać nawet 30% energii, jeśli chory przyjmuje enzymy trzustkowe i dobrze go toleruje.
• Białko podaje się powyżej normy fizjologicznej, w zakresie 1–1,5 g na kilogram masy ciała, bo choroba trzustki zwiększa ryzyko niedożywienia.
• Obróbka termiczna: gotowanie na parze i w wodzie, duszenie bez obsmażania, pieczenie w folii. Smażenie i tłuszcze stałe odpadają.
• Bezwzględnie odstawiamy alkohol i papierosy — oba przyspieszają postęp choroby i są czynnikiem ryzyka raka trzustki.
• Przy biegunce tłuszczowej rośnie ryzyko niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) — to sygnał do redukcji tłuszczu i konsultacji z dietetykiem.
• Ostre i przewlekłe zapalenie trzustki prowadzi się inaczej: w ostrym zaczyna się od kilku dób oszczędzania przewodu pokarmowego, w przewlekłym dieta jest stała i rozszerzana stopniowo.

Spis treści

• Najważniejsze wnioski – dieta trzustkowa
• Dieta trzustkowa – kiedy stosować
• Dieta na chorą trzustkę – od czego zacząć
• Zasady diety trzustkowej
• Dieta trzustkowa – co można jeść
• Dieta trzustkowa – czego nie wolno jeść
• Dieta trzustkowa – co można jeść: tabela produktów
• Przepisy na diecie trzustkowej
• Jakie zupy przy chorej trzustce
• Dieta trzustkowa – jadłospis
• Co widzimy w pracy z podopiecznymi – dieta trzustkowa
• Podsumowanie
• Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Dieta trzustkowa – kiedy stosować

Dietę trzustkową warto stosować przy zapaleniach trzustki. Celem takiej diety trzustkowej jest odciążenie trzustki w procesie jej trawienia. Jest ona oparta o zasady diety lekkostrawnej z ograniczeniem tłuszczu.

Samo przewlekłe zapalenie trzustki jest nieodwracalnym oraz postępującym schorzeniem trzustki, który charakteryzuje się stanem zapalnym czy też zwłóknieniem. Utracone moga zostać funkcję zewnątrzwydzielnicze oraz hormonalne co może prowadzić do przewlekłego bólu. Dodatkowymi objawami mogą być biegunka tłuszczowa, cukrzyca, nudności, niedożywienie, czy też wymioty [1,2,3]. Powodem takich dolegliwości może być m.in. alkoholizm, choroby  autoimmunologiczne np. nieswoiste choroby zapalne jelit, czynniki genetyczne, czy też przewlekła niewydolność nerek dlatego też w takich sytuacjach warto będzie zastosować dietę trzustkową [1].

Efektami stosowania diety trzustkowej będą:

• złagodzenie bólu
• poprawa jakości życia,
• poprawa wchłanialności witamin i składników mineralnych
• zwiększenie masy ciała  [1,3]

Przeczytaj także: Dieta lekkostrawna: zasady, produkty zalecane, jadłospis

Dieta na chorą trzustkę – od czego zacząć

Chora trzustka to najczęściej ostre albo przewlekłe zapalenie trzustki, rzadziej stan po zabiegu lub choroba nowotworowa. Sposób prowadzenia diety zależy od tego, na jakim etapie jesteś, dlatego pierwszy krok to rozróżnienie ostrego i przewlekłego przebiegu.

Dieta na chorą trzustkę w ostrym zapaleniu:

W pierwszej fazie ostrego zapalenia trzustki żywienie prowadzi szpital — przez pierwsze doby przewód pokarmowy się oszczędza, a posiłki wprowadza się stopniowo, gdy ustępuje ból. Po wyjściu ze szpitala jesz lekkostrawnie, w małych porcjach, prawie bez tłuszczu, a dietę rozszerzasz krok po kroku, obserwując, co jest dobrze tolerowane.

Dieta na chorą trzustkę w przewlekłym zapaleniu:

W przewlekłym zapaleniu dieta jest stała, a nie tymczasowa. Trzymasz lekkostrawność i niski błonnik na co dzień, pilnujesz białka i energii, żeby nie schudnąć, i dopasowujesz tłuszcz do enzymów. Jeśli pojawia się biegunka tłuszczowa, warto sprawdzić, co jeść przy biegunce i skonsultować dawkę enzymów. Częstym powikłaniem przewlekłego zapalenia jest cukrzyca trzustkowa — jeśli Twój lekarz stwierdził podwyższony cukier, zobacz też, co można jeść przy cukrzycy typu 2, bo zasady częściowo się nakładają.

Zasady diety trzustkowej

Przepisy w diecie trzustkowej w przewlekłym zapaleniu trzustki będą się opierały o zasady diety lekko strawnej, niskobłonnikowej i w zależności od tolerancji niskotłuszczowej. Osoby z tą dolegliwością są narażone na niedobory witamin ze względu na złe trawienie oraz wchłanianie. Zdecydowanie warto zwrócić uwagę na zaprzestanie picia alkoholu oraz palenia. Samo palenie jest związane z postępowaniem choroby oraz czynnikiem ryzyka raka trzustki. Natomiast alkohol sam w sobie może być czynnikiem powodującym chorobę [1,4].

Ze względu na zwiększoną spoczynkową przemianę materii związaną ze stanem zapalnym oraz ryzyko niedożywienia dieta trzustkowa powinna charakteryzować się zwiększoną ilością energii indywidualnie dostosowaną do wydatków energetycznych [3,4].

Tłuszcze mogą dostarczać nawet 30% energii i być dobrze tolerowane pod warunkiem przyjmowania enzymów trzustkowych. Pomocna tutaj może być lipaza w dawkach w zakresie 30 000 – 40 000 jednostek. Jeżeli jednak nie są dobrze wchłanianie i pojawiają się biegunki, to należy składnik ten zredukować i zastosować się do przepisów diety trzustkowej z ograniczeniem tłuszczu [3,5]. Białko z kolei podawać można ponad normę fizjologiczną tj. 1-1,5 g/kg masy ciała na dobę. Natomiast węglowodany w diecie trzustkowej powinny pochodzić ze źródeł, które są ubogie w błonnik pokarmowy, gdyż może on zmniejszać aktywność enzymów trzustkowych.

Jeżeli masz wątpliwości co do diety trzustkowej i nie wiesz jakie produkty i przepisy możesz dla siebie przygotować, to zgłoś się do nas. Pomożemy Ci zaplanować dietę trzustkową oraz poprawić stan zdrowia. Pomogliśmy ponad 20 000 osób osiągnąć cel, a nasza opinia w Google to 5/5 na podstawie ponad 390 opinii. Szybkie, smaczne i indywidualne diety online to nasza specjalność.

💬 Komentarz dietetyka – tłuszcz i enzymy w praktyce

W pracy z podopiecznymi po zapaleniu trzustki najczęściej muszę korygować dwie skrajności: albo ktoś tnie tłuszcz niemal do zera i zaczyna chudnąć oraz tracić siły, albo je jak wcześniej i dostaje biegunki tłuszczowej. Prawda jest pośrodku — tłuszcz zostaje w diecie, ale rozkładamy go na małe porcje w ciągu dnia i dopasowujemy do enzymów, które chory przyjmuje do posiłków. Kiedy stolce się unormują, a masa ciała przestaje spadać, wiem, że dawka tłuszczu i enzymów jest ustawiona dobrze.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNaŻarty.

Co jeść, by zregenerować trzustkę?

Aby wspomóc regenerację trzustki, warto stosować dietę lekkostrawną, niskotłuszczową i ubogą w błonnik. Kluczowe jest unikanie obciążających potraw oraz wybór produktów dobrze tolerowanych.

Do jadłospisu warto włączyć:

• chude mięso (np. gotowany drób, indyk),
• ryż biały, kaszę mannę, płatki błyskawiczne,
• gotowane warzywa (marchew, cukinia, ziemniaki),
• dojrzałe owoce (banany, jabłka, gruszki bez skórki),
• niewielkie ilości tłuszczu roślinnego (oliwa z oliwek, olej rzepakowy).

Unikaj smażonych potraw, produktów tłustych, alkoholu, kawy i ostrych przypraw. Więcej na ten temat znajdziesz w dalszej części artykułu.

Dieta trzustkowa – co można jeść

Dieta trzustkowa i przepisy w niej powinny być oparte o dietę lekkostrawną z obniżoną zawartością błonnika pokarmowego, a w zależności od indywidualnej tolerancji również o obniżoną ilość tłuszczu. Preferowanymi formami obróbki termicznej będą: gotowanie na parze, na wodzie, duszenie, pieczenie.

Na diecie trzustkowej będziesz mogła zjeść [3,6]:

• chleb pszenny, biszkopty, wyroby z mąk pszennych, biały ryż, płatki błyskawiczne: owsiane, jaglane, ryżowe
• warzywa i owoce dojrzałe, pieczone czy też gotowane bez skórki i pestek np. banany, morele, jabłka, owoce jagodowe
• oliwa z oliwek, olej słonecznikowy, rzepakowy, lniany, świeże masło, margaryny miękkie
• woda niegazowana, lekkie kawy i herbaty, soki owocowe i warzywne
• jogurt naturalny, kefir, chude sery twarogowe, chude mleko <2% tłuszczu, sery żółte o obniżonej ilości tłuszczu
• kurczak i indyk bez skóry, cielęcina, w małych ilościach wieprzowina i wołowina (chude części np. polędwica, rostbef), chude ryby np. dorsz, karp.
• jaja na miękko i na twardo, omlety
• kisiele, budynie, galaretki owocowe, kompoty, soki owocowe

Jak widzisz na diecie trzustkowej możesz zjeść jaja w odpowiedniej formie. Miejsce na banana w diecie trzustkowej również się znajdzie, a sama trzustka będzie lubić dojrzałe, pieczone czy też gotowane bez skórki owoce. Ponadto niskotłuszczowe mleko nie zaszkodzi Twojej trzustce.

Dieta trzustkowa – czego nie wolno jeść

W przepisach diety trzustkowej nie znajdziesz dań ciężkostrawnych z dużą ilością błonnika pokarmowego.

Grupy produktów, które są niewskazane na diecie trzustkowej to [3,6]:

• ryż brązowy, ciemny makaron, gruboziarniste kasze, mąki pełnoziarniste, pieczywo żytnie, z otrębami
• niedojrzałe owoce i warzywa np. gruszki, śliwki, papryka, rzodkiewka, warzywa konserwowane octem, cebula, czosnek, owoce suszone
• olej kokosowy, twarde margaryny, słonina, boczek, łój
• alkohol, mocne kakao, płynna czekolada
• tłuste mleko i śmietana, sery topione i pleśniowe, mleko w proszku, serki typu fromage
•  tłuste gatunki mięsa np. wieprzowina, baranina, gęsi, salami, parówki, kaszanka, ryby wędzone
• surowe jaja
• tłuste ciasta, torty, czekolada, chałwa, orzechy
• fasola, ciecierzyca, bób, groch, soczewica

Jak widzisz kiszone ogórki nie będą rozsądnym wyborem przy diecie trzustkowej. Podobnie będzie z czekoladą. Dodatkowo tłuste mięsa np. wieprzowina w dodatku smażone również nie będą dobrym rozwiązaniem. Podobnie będzie z fasolą czy ciecierzycą, które dla ogółu populacji będą jak najbardziej zdrowe, lecz w przepisach diety trzustkowej lepiej je ograniczyć.

Warto także wspomnieć o poście dr. Dąbrowskiej. Można się spotkać z informacjami, iż takie posty mogą być traktowane jako dieta trzustkowa i leczyć naszą trzustkę. Niestety takie posty nie są polecane i nie warto ich stosować.

Przeczytaj także: Dieta Dąbrowskiej – 10 faktów dlaczego warto ją stosować lub nie

Dieta trzustkowa – co można jeść: tabela produktów

Dieta trzustkowa opiera się na produktach lekkostrawnych, niskotłuszczowych i o ograniczonej zawartości błonnika. Warto dokładnie wiedzieć, które składniki są bezpieczne, a których należy bezwzględnie unikać. Poniżej znajdziesz prostą tabelę z podziałem na produkty dozwolone i niewskazane w diecie przy problemach z trzustką:

Dozwolone	Niewskazane
Gotowane, duszone lub pieczone chude mięso (kurczak, indyk, cielęcina)	Tłuste mięsa (gęś, baranina, boczek, salami)
Warzywa gotowane, pieczone lub miksowane (bez skórek)	Warzywa konserwowe, surowe, ostre: cebula, czosnek, rzodkiewka
Jogurt naturalny, kefir, mleko do 2% tł.	Mleko pełnotłuste, śmietana, sery topione i pleśniowe
Dojrzałe owoce: banany, jabłka, jagody	Kiszonki, suszone owoce, owoce niedojrzałe
Ryż biały, kasza manna, płatki błyskawiczne	Kasze gruboziarniste, ryż brązowy, pieczywo z otrębami
Pieczywo pszenne, biszkopty, sucharki	Pieczywo żytnie, pełnoziarniste, z ziarnami
Gotowane jaja, omlety z pary	Jaja smażone, surowe
Niskotłuszczowe potrawy przygotowane bez smażenia	Smażone dania, tłuszcze stałe (słonina, smalec)
Woda, herbata, kompot z pieczonych owoców	Alkohol, mocna kawa, kakao, napoje gazowane

Czy można jeść ogórki kiszone przy chorobach trzustki?

Nie. Kiszonki, takie jak ogórki kiszone, zawierają dużo kwasów organicznych i mogą działać drażniąco na błonę śluzową żołądka oraz trzustki. W diecie trzustkowej powinny być wykluczone.

Czy banany są bezpieczne?

Tak! Banany są jednym z najczęściej polecanych owoców w diecie trzustkowej. Najlepiej jeść je bardzo dojrzałe, pieczone lub gotowane – wtedy są jeszcze lepiej tolerowane i łatwiej trawione.

Czy można jeść owsiankę przy diecie trzustkowej?

Tak, ale nie każdą i nie w każdej formie. Owsianka może być elementem diety trzustkowej, o ile przygotujesz ją w lekkostrawny sposób i unikniesz tłustych czy ciężkich dodatków. Oto, o czym warto pamiętać:

• Wybieraj płatki owsiane błyskawiczne – są najdelikatniejsze i najłatwiejsze do strawienia.
• Gotuj je na wodzie lub mleku o zawartości tłuszczu do 2%.
• Unikaj dodatków takich jak: orzechy, masło orzechowe, miód czy czekolada.
• Dobre dodatki to: dojrzały banan, pieczone jabłko, świeżo mielone siemię lniane.

Taka wersja owsianki będzie łagodna dla układu pokarmowego i nie obciąży trzustki.

Przepisy na diecie trzustkowej

Po opisaniu ogólnych produktów zalecanych i niezalecanych przyszedł czas na przepisy diety trzustkowej.

Przykładem śniadań na diecie trzustkowej mogą być:

• Jaglanka z owocami i siemieniem,
• Budyń z proszku na mleku z owocami
• Ryż na słodko na mleku

Na śniadania lepiej unikać smażonych jajecznic z dodatkiem boczku na sporej ilości masła czy też innego oleju

Obiady na diecie trzustkowej mogą być już bardziej klasyczne np.:

• Komosa z indykiem zapiekanym z warzywami
• Ryż z potrawką z indyka z warzywami.
• Pieczone bataty z kurczakiem

Preferowaną obróbką będzie pieczenie czy też duszenie. Klasyczny obiad w postaci smażonego schabowego na sporej ilości tłuszczu nie będzie dobrym rozwiązaniem na diecie trzustkowej

Przykładowe kolacje diety trzustkowej prezentują się następująco:

• Sałatka z kaszą i pieczonymi warzywami
• Zupka krem z marchewki z mozzarellą
• Kanapki z szyneczką i warzywami

Chleb żytni czy też bogate w błonnik owsianki mogą nie być zbyt dobrym pomysłem. Lepiej postawić na lekkostrawną, dobrze zblendowaną zupkę z marchewką i dodatkiem mozzarelli light.

Dieta trzustkowa – jadłospis

DZIEŃ 1

ŚNIADANIE

Posiłek: Bułka pszenna z szynką i pomidorem + banan

Produkty:

• Pomidor – 120 g (1 sztuka)
• Bułki pszenne zwykłe – 80 g (1 sztuka)
• Szynka z piersi kurczaka – 60 g (4 plasterki)
• Banan – 120 g (1 sztuka)

Przygotowanie:

• Bułkę pszenną przekrój na pół.
• Na połówkach bułki ułóż plasterki szynki i pokrojonego w plastry pomidora (obranego ze skórki).
• Banana zjedz jako przekąskę.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Polędwiczki z kurczaka na parze z warzywami i ziemniakami (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Ziemniaki – 400 g (ok. 5,7 sztuki)
• Mięso z piersi kurczaka bez skóry – 300 g (ok. 3 kawałki)
• Fasolka szparagowa, mrożona – 225 g (0,5 opakowania)
• Oliwa z oliwek – 20 g (2 łyżki)
• Sok z cytryny – 6 g (1 łyżka)

Przygotowanie:

• Zamarynuj mięso w oleju, soku z cytryny i przyprawach.
• Ziemniaki umyj i obierz. Wrzuć do wrzącej, lekko osolonej wody i gotuj do miękkości.
• Mięso i warzywa ugotuj na parze przez ok. 25 minut.

OBIAD

Posiłek: Polędwiczki z kurczaka na parze z warzywami i ziemniakami (zjedz 1 z 2 porcji)

Przygotowanie:

• Danie powinno być już gotowe – wykorzystaj drugą połowę z II śniadania.
  

---

KOLACJA

Posiłek: Ryż z jabłkami

Produkty:

• Napój ryżowy – 150 g (ok. 0,6 szklanki)
• Jabłko – 150 g (1 sztuka)
• Ryż basmati – 50 g (ok. 3,3 łyżki)
• Siemię lniane (świeżo mielone) – 15 g (3 łyżeczki)

Przygotowanie:

• Ryż ugotuj na mleku (napoju ryżowym).
• Przełóż do miseczki.
• Na wierzch wyłóż mus jabłkowy.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: 1680,7 kcal
• Białko: 106,1 g
• Tłuszcze: 36,0 g
• Węglowodany: 219,5 g
• Błonnik: 26,6 g

Drugi dzień również będzie szybki i lekkostrawny. Smoothie z bananów na śniadanie to bardzo szybkie rozwiązanie. Do tego obiad i drugie śniadanie również ugotowane od razu na 2 porcje, a będzie to duszona pierś z kurczaka w warzywach z ryżem. Warto przypomnieć, że preferowanymi formami przygotowania posiłków jest właśnie duszenie czy też gotowanie na parze. Na kolacje będzie bułka z szynką, a na deser biszkopty. Warto pamiętać o tym, by pieczywo pszenne bez dużej ilości błonnika pokarmowego. Takie posiłki przygotujesz w ok. 40 minut.

DZIEŃ 2

ŚNIADANIE

Posiłek: Smoothie z bananów

Produkty:

• Maliny, mrożone – 150 g (0,3 opakowania)
• Napój ryżowy – 150 g (ok. 0,6 szklanki)
• Banan – 120 g (1 sztuka)
• Płatki owsiane – 30 g (ok. 3 łyżki)
• Siemię lniane (świeżo mielone) – 20 g (ok. 4 łyżeczki)

Przygotowanie:

• Zmiksuj wszystkie składniki w blenderze.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Duszona pierś z kurczaka w warzywach z ryżem (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Mięso z piersi kurczaka bez skóry – 300 g (ok. 3 kawałki)
• Ryż basmati – 100 g (ok. 6,7 łyżki)
• Marchew – 45 g (1 sztuka)
• Oliwa z oliwek – 15 g (ok. 1,5 łyżki)

Przygotowanie:

• Mięso pokrój w kostkę, marchew w słupki.
• Na oliwie obsmaż marchewkę. Dodaj liść laurowy, ziele angielskie, majeranek, tymianek, sól, pieprz i pół szklanki wody.
• Dodaj mięso i gotuj przez 15–20 minut.
• Ryż ugotuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu.

OBIAD

Posiłek: Duszona pierś z kurczaka w warzywach z ryżem (zjedz 1 z 2 porcji)

Przygotowanie:

• Potrawa powinna być już gotowa – wykorzystaj drugą porcję z II śniadania.

KOLACJA

Posiłek: Bułka z szynką i warzywami + biszkopty

Produkty:

• Pomidor – 120 g (1 sztuka)
• Szynka z piersi kurczaka – 90 g (ok. 6 plasterków)
• Bułka pszenna – 80 g (1 sztuka)
• Mix sałat – 20 g (0,2 opakowania)
• Biszkopty – 10 g (ok. 2 sztuki)

Przygotowanie:

• Przygotuj kanapki.
• Biszkopty zjedz osobno jako deser/przekąskę.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: 1649 kcal
• Białko: 110,8 g
• Tłuszcze: 35,4 g
• Węglowodany: 201,1 g
• Błonnik: 26,3 g

Trzeci dzień to równie szybkie śniadanie czyli bułki z szynką i pomidorem. Drugie śniadanie i obiad również gotowany za jednym zamachem na dwie porcje. Tym razem dla odmiany będzie to indyk gotowany na parze. Z kolei na kolację pojawią się jajka gotowane na miękko z dodatkiem pieczywa i warzyw, a na deser zjesz mandarynki. Przygotowanie posiłków na cały dzień z naszego jadłospisu zajmie Ci jedynie 30 minut.

DZIEŃ 3

ŚNIADANIE

Posiłek: Bułka z szynką i pomidorem

Produkty:

• Bułki grahamki – 130 g (2 sztuki)
• Pomidor – 120 g (1 sztuka)
• Szynka z piersi kurczaka – 60 g (4 plasterki)
• Oliwa z oliwek – 5 g (0,5 łyżki)

Przygotowanie:

• Bułki przekrój na pół, skrop oliwą.
• Na połówkach bułek ułóż plasterki szynki i pokrojonego w plastry pomidora (obranego ze skórki).

II ŚNIADANIE

Posiłek: Indyk gotowany na parze (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Cukinia – 300 g (1 sztuka)
• Mięso z piersi indyka bez skóry – 300 g (3 kawałki)
• Kasza gryczana – 100 g (ok. 7,7 łyżki)
• Marchew – 90 g (2 sztuki)
• Oliwa z oliwek – 15 g (1,5 łyżki)

Przygotowanie:

• Mięso natrzyj oliwą, dopraw pieprzem i solą.
• Ugotuj mięso na parze razem z warzywami. Możesz też całość upiec w naczyniu żaroodpornym.
• Resztę oliwy dodaj przed podaniem.
• Podawaj z ugotowaną kaszą.

OBIAD

Posiłek: Indyk gotowany na parze (zjedz 1 z 2 porcji)

Przygotowanie:

• Potrawa powinna być już gotowa – wykorzystaj drugą porcję z II śniadania.

KOLACJA

Posiłek: Jajka na miękko + mandarynki

Produkty:

• Jaja kurze – 112 g (2 sztuki)
• Ogórek zielony (długi) – 90 g (0,5 sztuki)
• Chleb pszenny – 60 g (2 kromki)
• MIX sałat – 10 g (0,1 opakowania)
• Mandarynki – 130 g (2 sztuki)

Przygotowanie:

• Ugotuj jajka na miękko.
• Zjedz je z pieczywem, sałatą i ogórkiem.
• Mandarynki zjedz jako przekąskę.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: 1659 kcal
• Białko: 120,7 g
• Tłuszcze: 41,0 g
• Węglowodany: 187,9 g
• Błonnik: 26,9 g

DZIEŃ 4

ŚNIADANIE

Posiłek: Kasza manna na mleku 2% z musem z pieczonego jabłka

Produkty:

• Mleko 2% – 250 g (1 szklanka)
• Kasza manna – 45 g (3 łyżki)
• Jabłko – 150 g (1 sztuka)
• Cynamon – szczypta

Przygotowanie:

• Kaszę mannę wsyp na gorące mleko i gotuj, mieszając, ok. 3 minuty.
• Jabłko upiecz bez skórki i zmiksuj na mus, dopraw cynamonem.
• Mus wyłóż na kaszę.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Pulpeciki z indyka na parze z ryżem i marchewką (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Mięso mielone z piersi indyka – 300 g
• Ryż biały – 100 g (ok. 6,5 łyżki)
• Marchew – 150 g (2 sztuki)
• Bułka pszenna czerstwa – 30 g
• Oliwa z oliwek – 10 g (1 łyżka)

Przygotowanie:

• Mielone wymieszaj z namoczoną bułką, uformuj pulpeciki.
• Gotuj na parze ok. 20 minut razem z marchewką.
• Ryż ugotuj według opakowania, oliwę dodaj przed podaniem.

OBIAD

Posiłek: Pulpeciki z indyka na parze z ryżem i marchewką (druga porcja z II śniadania)

Przygotowanie:

• Danie jest już gotowe – wykorzystaj drugą porcję.

KOLACJA

Posiłek: Kanapki z pieczywa pszennego z chudą wędliną drobiową i pomidorem

Produkty:

• Bułka pszenna – 80 g (1 sztuka)
• Szynka z piersi kurczaka – 60 g (4 plasterki)
• Pomidor – 120 g (1 sztuka)
• Masło – 5 g (1 łyżeczka)

Przygotowanie:

• Bułkę posmaruj cienko masłem.
• Ułóż wędlinę i pomidora obranego ze skórki.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: ok. 1650 kcal
• Białko: ok. 112 g
• Tłuszcze: ok. 38 g
• Węglowodany: ok. 205 g
• Błonnik: ok. 22 g

DZIEŃ 5

ŚNIADANIE

Posiłek: Budyń waniliowy na mleku 2% z musem bananowym + biszkopty

Produkty:

• Mleko 2% – 250 g (1 szklanka)
• Budyń waniliowy bez cukru – 1 porcja
• Banan – 120 g (1 sztuka)
• Biszkopty – 15 g (3 sztuki)

Przygotowanie:

• Budyń ugotuj na mleku zgodnie z opakowaniem.
• Banana rozgnieć widelcem na mus i wmieszaj do budyniu.
• Podawaj z biszkoptami.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Dorsz gotowany na parze z ziemniakami i marchewką (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Dorsz (filet) – 300 g
• Ziemniaki – 400 g (ok. 5 sztuk)
• Marchew – 150 g (2 sztuki)
• Oliwa z oliwek – 15 g (1,5 łyżki)
• Koperek – do smaku

Przygotowanie:

• Dorsza i marchew ugotuj na parze ok. 15 minut.
• Ziemniaki ugotuj w wodzie do miękkości i utłucz na puree.
• Oliwę i koperek dodaj przed podaniem.

OBIAD

Posiłek: Dorsz z ziemniakami i marchewką (druga porcja z II śniadania)

Przygotowanie:

• Danie jest już gotowe – wykorzystaj drugą porcję.

KOLACJA

Posiłek: Ryż na mleku z pieczonym jabłkiem

Produkty:

• Mleko 2% – 200 g
• Ryż biały – 50 g (ok. 3 łyżki)
• Jabłko – 150 g (1 sztuka)

Przygotowanie:

• Ryż ugotuj na mleku do miękkości.
• Jabłko upiecz bez skórki i wyłóż na wierzch.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: ok. 1610 kcal
• Białko: ok. 108 g
• Tłuszcze: ok. 34 g
• Węglowodany: ok. 210 g
• Błonnik: ok. 21 g

DZIEŃ 6

ŚNIADANIE

Posiłek: Omlet na parze z pieczywem pszennym

Produkty:

• Jaja kurze – 112 g (2 sztuki)
• Mleko 2% – 30 g (2 łyżki)
• Bułka pszenna – 80 g (1 sztuka)
• Masło – 5 g (1 łyżeczka)

Przygotowanie:

• Jaja rozmąć z mlekiem i szczyptą soli.
• Ścinaj omlet na parze lub na patelni bez tłuszczu, pod przykryciem.
• Podawaj z pieczywem cienko posmarowanym masłem.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Duszona pierś z kurczaka z ryżem i cukinią (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Mięso z piersi kurczaka bez skóry – 300 g
• Ryż biały – 100 g
• Cukinia – 200 g (0,7 sztuki)
• Marchew – 90 g (2 sztuki)
• Oliwa z oliwek – 15 g

Przygotowanie:

• Mięso pokrój w kostkę, warzywa w plastry.
• Duś pod przykryciem z odrobiną wody ok. 20 minut, bez obsmażania.
• Ryż ugotuj osobno, oliwę dodaj przed podaniem.

OBIAD

Posiłek: Duszona pierś z kurczaka z ryżem i cukinią (druga porcja z II śniadania)

Przygotowanie:

• Danie jest już gotowe – wykorzystaj drugą porcję.

KOLACJA

Posiłek: Zupa krem z marchwi i ziemniaka z grzankami z pszennej bułki

Produkty:

• Marchew – 200 g (3 sztuki)
• Ziemniak – 150 g (1 sztuka)
• Bulion drobiowy chudy – 400 ml
• Jogurt naturalny – 30 g
• Bułka pszenna – 40 g

Przygotowanie:

• Marchew i ziemniak ugotuj w bulionie do miękkości i zmiksuj.
• Zabiel jogurtem, nie gotuj po zabieleniu.
• Bułkę pokrój i podsusz w piekarniku na grzanki.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: ok. 1640 kcal
• Białko: ok. 118 g
• Tłuszcze: ok. 37 g
• Węglowodany: ok. 198 g
• Błonnik: ok. 23 g

DZIEŃ 7

ŚNIADANIE

Posiłek: Jaglanka na mleku 2% z musem jabłkowym i siemieniem

Produkty:

• Kasza jaglana – 50 g (ok. 3 łyżki)
• Mleko 2% – 250 g
• Jabłko – 150 g (1 sztuka)
• Siemię lniane świeżo mielone – 10 g (2 łyżeczki)

Przygotowanie:

• Kaszę jaglaną wypłucz i ugotuj na mleku do miękkości.
• Jabłko upiecz bez skórki, zmiksuj na mus.
• Wymieszaj z kaszą, posyp siemieniem.

II ŚNIADANIE

Posiłek: Indyk gotowany na parze z ryżem i marchewką (zjedz 1 z 2 porcji)

Produkty:

• Mięso z piersi indyka bez skóry – 300 g
• Ryż biały – 100 g
• Marchew – 150 g (2 sztuki)
• Oliwa z oliwek – 15 g

Przygotowanie:

• Mięso natrzyj odrobiną oliwy, dopraw delikatnie.
• Gotuj na parze z marchewką ok. 20 minut.
• Podawaj z ugotowanym ryżem.

OBIAD

Posiłek: Indyk z ryżem i marchewką (druga porcja z II śniadania)

Przygotowanie:

• Danie jest już gotowe – wykorzystaj drugą porcję.

KOLACJA

Posiłek: Kanapki z pastą jajeczną na jogurcie i pomidorem

Produkty:

• Jaja kurze – 112 g (2 sztuki)
• Jogurt naturalny – 20 g
• Chleb pszenny – 60 g (2 kromki)
• Pomidor – 120 g (1 sztuka)

Przygotowanie:

• Jaja ugotuj na twardo, rozdrobnij i połącz z jogurtem zamiast majonezu.
• Posmaruj pieczywo, dodaj pomidora bez skórki.

Podsumowanie wartości odżywczych:

• Kalorie: ok. 1600 kcal
• Białko: ok. 110 g
• Tłuszcze: ok. 35 g
• Węglowodany: ok. 200 g
• Błonnik: ok. 22 g

Cały tygodniowy jadłospis diety trzustkowej możesz też pobrać w formie gotowej do wydruku — sprawdź dietę online z jadłospisem dopasowanym do Twojej tolerancji i chorób współistniejących. Dzienne zapotrzebowanie policzysz w kalkulatorze kalorii, a wartości odżywcze konkretnych produktów sprawdzisz w bazie produktów.

Jakie zupy przy chorej trzustce

Zupa to jeden z najłatwiejszych do strawienia posiłków w diecie trzustkowej — pod warunkiem, że jest gotowana na chudo i zblendowana, bez zasmażki i tłustej śmietany.

Zupy zalecane przy chorej trzustce:

• Krem z marchwi z ziemniakiem, gotowany na wodzie lub chudym wywarze drobiowym, zabielony jogurtem naturalnym lub mlekiem do 2%.
• Krem z dyni bez śmietany i bez ostrych przypraw, doprawiony delikatnie.
• Zupa jarzynowa z marchwi, pietruszki i ziemniaka, przetarta lub zmiksowana, bez kapusty i strączków.
• Krupnik na kaszy manny lub drobnym ryżu, na chudym rosole z piersi kurczaka bez skóry.
• Zupa ziemniaczana zmiksowana na gładko, z gotowaną marchewką, bez wędzonki.

Zupy, których lepiej unikać przy chorej trzustce:

• Kapuśniak, grochówka i inne zupy na warzywach strączkowych oraz kapuście — dużo błonnika i wzdęcia.
• Żurek i zupy na zakwasie oraz kwaśne krem-zupy z dużą ilością śmietany.
• Zupy na tłustym, wieprzowym lub wędzonym wywarze i z zasmażką.

Jeśli zupy na kwaśnym zakwasie albo tłuste wywary nasilają u Ciebie pieczenie w przełyku, przyda się też lista z artykułu o tym, co jeść przy zgadze.

Co widzimy w pracy z podopiecznymi – dieta trzustkowa

Osoby po zapaleniu trzustki trafiają do nas najczęściej z jednym z dwóch problemów: schudły w chorobie i boją się jeść, albo wróciły do dawnych nawyków i objawy nawracają.

W gabinecie najwięcej zmienia trzymanie się kilku rzeczy naraz: małe, regularne posiłki (4–6 dziennie), stały monitoring masy ciała, żeby w porę wyłapać niedożywienie, oraz dopasowanie tłuszczu do enzymów zamiast wycinania go do zera. U podopiecznych z przewlekłym zapaleniem regularnie kontrolujemy też cukier, bo cukrzyca trzustkowa potrafi rozwinąć się po cichu. Najtrudniejszy w praktyce nie jest dobór produktów — te są proste — tylko utrzymanie diety na co dzień, kiedy pacjent czuje się już dobrze i chce wrócić do smażonego i alkoholu. To wtedy najczęściej dochodzi do zaostrzeń.

💬 Komentarz dietetyka – mit głodówki na trzustkę

Najczęstszy mit, który prostuję, brzmi: „trzustka lubi głodówkę, im mniej jem, tym lepiej”. Widuję pacjentów po kilkutygodniowych postach i restrykcyjnych protokołach oczyszczających, którzy zamiast poprawy mają spadek masy ciała, osłabienie i pogłębione niedobory. Chora trzustka nie potrzebuje głodu — potrzebuje jedzenia, które jej nie obciąża: lekkostrawnego, z odpowiednim białkiem i energią. Głodówka w przewlekłym zapaleniu trzustki działa dokładnie odwrotnie do zamierzenia, bo napędza niedożywienie, które samo w sobie pogarsza rokowanie. Post w chorej trzustce to nie leczenie, to dodatkowe ryzyko.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNaŻarty

Podsumowanie

Dieta trzustkowa to dieta lekkostrawna, z ograniczeniem błonnika i tłuszczu dobieranego do tolerancji, której zadaniem jest odciążenie trzustki i zapobieganie niedożywieniu. Ważne jest tu nie tyle wycinanie produktów, co sposób ich przygotowania: gotowanie na parze, duszenie i pieczenie zamiast smażenia, małe posiłki, białko powyżej normy i całkowite odstawienie alkoholu. Ostre i przewlekłe zapalenie prowadzi się inaczej, a dobór tłuszczu i enzymów najlepiej ustawić z dietetykiem. Jeśli chcesz mieć gotowy, tygodniowy jadłospis dopasowany do Twojej tolerancji i chorób współistniejących, ułożymy go w ramach diety online — wynik badań traktujemy jako punkt startu, a nie koniec.

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Jak długo stosować dietę trzustkową?

W przewlekłym zapaleniu trzustki dieta jest stała i trzyma się jej długoterminowo, bo choroba jest przewlekła. Po ostrym zapaleniu dietę lekkostrawną prowadzi się zwykle przez kilka tygodni do kilku miesięcy i rozszerza stopniowo, obserwując tolerancję. Czas dopasowuje lekarz i dietetyk do przebiegu choroby.

Ile posiłków dziennie jeść przy chorej trzustce?

Zwykle 4–6 małych posiłków dziennie. Mniejsze porcje częściej obciążają trzustkę mniej niż trzy duże posiłki i lepiej zapobiegają niedożywieniu.

Czy można pić kawę przy chorej trzustce?

Mocna kawa i kawa na czczo mogą nasilać dolegliwości, dlatego w zaostrzeniu lepiej ją odstawić. Po ustąpieniu objawów część osób toleruje słabą kawę z mlekiem do posiłku, ale to kwestia indywidualna. Alkohol jest wykluczony bezwzględnie.

Czy jajka są dozwolone w diecie trzustkowej?

Tak, w formie lekkostrawnej: gotowane na miękko i na twardo oraz omlety na parze. Odpadają jaja smażone na tłuszczu i surowe.

Jaki chleb przy diecie trzustkowej?

Pieczywo jasne, pszenne, najlepiej czerstwe, oraz biszkopty i sucharki. Pieczywo żytnie, razowe i z ziarnami jest zbyt bogate w błonnik — więcej o tym przeczytasz w artykule o tym, czy chleb żytni jest zdrowy.

Czy dieta trzustkowa pomaga schudnąć?

Nie jest to dieta odchudzająca — jej celem jest odciążenie trzustki, a przy chorobie częściej zależy nam na tym, żeby pacjent nie chudł. Jeśli chcesz jednocześnie zredukować masę ciała i masz chorą trzustkę, plan powinien ułożyć dietetyk, żeby pogodzić oba cele bezpiecznie — pomożemy w ramach diety online.

Piśmiennictwo